Kliknij ENTER aby wyszukać lub ESC aby wrócić do strony

Nasze wycieczki do Chile

Tequila Train 13 dni

0 review(s) dni

Skarby Kultury Majów 9 dni

0 review(s) dni

Klasyczny Meksyk 7 dni

0 review(s) dni

Historia

Wczesne dzieje
Jeszcze przed przybyciem Hiszpan w XVI w. Araukanie od dawna kontrolowali ziemie w południowej części regionu. Mieszkańcy na północy byli pod władzą Imperium Inków. Diego de Almagro, który został wysłany z Peru przez Francisca Pizarro celem zbadania południowego regionu, poprowadził swój oddział przez Andy do centralnych nizin Chile, ale nie udało mu się w roku 1536 ustanowić tam przyczółka.

W roku 1540 Pedro de Validivia wmaszerował do Chile i pomimo zaciętego oporu Araukan założył Santiago w roku 1541, a później jeszcze La Serenę, Concepción i Valdivię. Po początkowym okresie nieustannej wojny z tubylcami Hiszpanom udało się ich ujarzmić. Choć Chile z uwagi na jego izolację od Peru na północy i brak metali szlachetnych (miedź odkryto dużo później), nie było atrakcyjne dla Hiszpan to rozwinęli oni sielskie społeczeństwo oparte na dużych ranczach i hacjendach, na których pracowali tubylcy, a plony wysyłano do Peru. W trakcie długiego okresu kolonialnego Metysi stali się najemną klasą farmerów, którzy choć z technicznego punktu widzenia byli wolni, to w praktyce byli przywiązani do ziemi.

Chile przez większość okresu kolonialnego było kapitanatem generalnym podległym wicekrólestwu Peru, ale w roku 1778 stało się oddzielną, praktycznie niezależną od Peru jednostką administracyjną. Granice terytorialne były kiepsko zdefiniowane i były przyczyną, po uzyskaniu przez Chile pełnej niepodległości, długich dysput granicznych z Peru, Boliwią i Argentyną. Ruch niepodległościowy miał swój początek w 1810 roku pod przewodnictwem Juana Martíneza de Rozasa i Bernardo O’Higginsa. Pierwsza faza ich działania w latach 1810 – 1814 zakończyła się porażką pod Rancaguą, przede wszystkim z uwagi na rywalizację panującą pomiędzy O’Higginsem, a José Miguelem Carrerą i jego braćmi. W roku 1817 José de San Martin, z wielkim trudem, przeprowadził armię z Argentyny do Chile przez Andy. W następnym roku wygrał z Hiszpanami decydującą bitwę pod Maipú.

Nowy naród
O’Higgins, który został wybrany naczelnkiem, formalnie proklamował niepodległość Chile w Talce 12 lutego 1818 roku i ustanowił wojskową autokrację, która charakteryzowała politykę republiki do 1833 r. O’Higgins rządził w Chile od 1818 do 1823 roku, kiedy to silna opozycja wobec jego polityki zmusiła go do ustąpienia z urzędu. W tym okresie dowodzący Chilijską marynarką brytyjski ekspatriant Lord Cochrane, oczyścił w latach 1819-1820 wybrzeże z hiszpańskiej floty, a w 1826 roku ostatni rojaliści zostali wypędzeni z wyspy Chiloé, która była ich ostatnim przyczółkiem na ziemiach Chile. Kolonialna arystokracja i kler zostały zdyskredytowane przez ich sympatie rojalistyczne. Armia, oraz kilku intelektualistów ustanowiła rząd pozbawiony wszelkich form demokratycznych. Jednak w stworzonej przez Diego Portalesa przede wszystkim na szczególne potrzeby Chile centralistycznej konstytucji z 1833 roku, położono podstawy pod stopniowe wyłanianie się rządu parlamentarnego i długiego okresu stabilności.

W czasie rządów Manuela Bulnesa w latach 1841 – 1851 i Manuela Montta w latach 1851 – 1861 w państwie doszło do reform rządowych i rozwoju materialnego. Wojna pomiędzy Peru, a Hiszpanią z 1866 roku objęła też Chile i sprawiła, że republika umocniła wybrzeże i stworzyła marynarkę. Chilijczycy uzyskali prawa do eksploatacji pól azotniakowych na Atakamie, które wówczas należały do Boliwii. Problemy z tą koncesją doprowadziły do otwartej wojny (Wojna o Pacyfik). Chile zwyciężyło i uzyskało wartościowe tereny od Boliwii i Peru. Wywiązał się również długotrwały spór, tzw. Kontrowersja o Tacnę i Aricę, który został ostatecznie zażegnany w 1929 r. Chile zostało również wciągnięte w poważny konflikt graniczny z Argentyną. Figura Chrystusa Zbawiciela Andów została zadedykowana w 1904 roku jako znak i symbol zakończenia tych problemów. Dzięki eksploatacji azotniaków i miedzi przez obce państwa, głównie Stany Zjednoczone, dobrobyt w Chile trwał. Kolej Transandyjska została ukończona w 1910 roku (zamknięto ją w 1982 r.) i położono również wiele innych linii kolejowych. Rozpoczęto proces uprzemysłowienia, który wkrótce podniósł Chile na pierwszoplanową pozycję wśród narodów Ameryki Południowej. W międzyczasie spory pomiędzy ciałem wykonawczym, a prawodawczym rządu przybrały na intensywności, ich skutkiem w roku 1891 było obalenie José Balmacedy. Kongresowa dyktatura (z prezydentem i członkami gabinetu figurantami mianowanymi przez kongres) kontrolowała rząd, aż do uchwalenia konstytucji z 1925 roku, która przewidywała silnego prezydenta. Arturo Alessandri były prezydent, (który zainicjował program reform pracy w czasie swojej kadencji od 1920 do 1924 roku i który miał powszechne wsparcie ludności) został ponownie wezwany w roku 1925 na tymczasowego zarządcę, aż nie doszło do kolejnych wyborów.

Radykałowie kontra konserwatyści
Choć w Chile między latami 1926 – 1931 panował dobrobyt gospodarczy to bardzo silnie odczuło ono kryzys światowy, przede wszystkim z uwagi na jego zależność od eksportu minerałów i wahających się rynków światowych. Bezrobocie na dużą skalę pojawiło się również gdy po pierwszej wojnie światowej załamał się rynek azotniaków. Rozkwit klas pracujących naznaczony był przez zakładanie związków zawodowych, a wielu marksistów orędowało do całkowitej reformy społecznej. Zmagania pomiędzy radykałami i konserwatystami doprowadziły do serii eksperymentów społecznych i ripost mających na celu powstrzymanie radykałów (szczególnie komunistów) siłą. W trakcie drugiej kadencji Arturo Alessandriego od 1932 do 1938 przywrócono w pewnym stopniu stabilność gospodarczą. Jednakże uciekł się on do represyjnych środków, które wyobcowały klasy robotnicze. Front Ludowy, koalicja demokratyczno – lewicowa, przejęła władzę po wyborach z 1938 r. Chile zerwało stosunki z Osią w roku 1943 i wypowiedziało wojnę Japonii w 1945 r. Stabilność gospodarcza, poprawa warunków pracy i sprawowanie kontroli nad komunistami były głównymi celami rządu Gabriela Gonzáleza Videla, który został wybrany na stanowiso prezydenta w 1946 r. Rządził ze wsparciem komunistów do 1948 roku, kiedy to uzyskał poparcie partii liberalnej i zdelegalizował partię komunistyczną. Jego wysiłki oraz jego następców, Carlos Ibáñeza del Campo w latach 1952–1958 i Jorge Alessandriego w latach 1958 – 1964, były utrudnione przez chroniczną inflację i powtarzające się kryzysy pracy.

W wyborach prezydenckich z 1964 roku (w których wybrano Eduardo Freia Montalye) i wyborach do kongresu z 1965 roku partia chrześcijańsko-demokratyczna odniosła druzgocące zwycięstwo nad koalicją socjalistyczno-komunistyczną. Frei poczynił postępy w dziedzinach reformy rolnictwa, szkolnictwa, warunków mieszkalnych i pracy. Zgodnie z jego programem chilenizacji rząd przejął pakiet kontrolny nad należącymi do amerykańskich firm kopalniami miedzi, jednocześnie kooperując z tymi przedsiębiorstwami w ich zarządzaniu i rozwoju.

Allende, Pinochet i dzisiejsze Chile
W 1970 roku Salvador Allende Gossens, głowa Frontu Ludowego, koalicji partii lewicowych zdobył większość głosów w wyborach prezydenckich i stał się pierwszym marksistą wybranym w wyborach powszechnych w Ameryce Łacińskiej. Allende próbując przekształcić Chile w państwo socjalistyczne znacjonalizował wiele prywatnych przedsiębiorstw, wprowadził programy reformy rolnej, a w sferze stosunków zagranicznych dążył do zacieśnienia stosunków z państwami komunistycznymi.Szerzące się problemy wewnętrzne, wliczając w to rosnącą inflację, brak jedzenia i towarów konsumpcyjnych, rygorystyczne kontrole rządowe i opozycja z niektórych sektorów wobec programów Allende doprowadziły do serii brutalnych strajków i demonstracji. Wraz z pogarszaniem się sytuacji, tradycyjnie neutralne chilijskie wojsko zaczęło kłaść naciski na Allende. Ustąpił on wobec części ich żądań i mianował wojskowych na kilka wysokich pozycji ministerialnych.

We wrześniu 1973 roku siły zbrojne, z potajemnym wsparciem USA, urządziły przewrót w trakcie którego Allende popełnił samobójstwo. Doprowadził on również do egzekucji, uwięzienia lub wydalenia z Chile tysięcy ludzi. Generał Augusto Pinochet Ugarte przejął władzę na krajem. Gospodarka dalej się pogarszała, choć rząd chciał przywrócić do Chile prywatne przedsiębiorstwa przez denacjonalizację wielu gałęzi przemysłu i wypłacenie odszkodowań firmom przejętym przez rząd Allende. W 1974 roku Pinochet stał się niekwestionowalnym przywódcą Chile, obejmując pozycję głowy państwa i w 1977 roku zniósł wszystkie partie polityczne i ograniczył prawa człowieka i obywatelskie. Bezrobocie i niepokoje wśród robotników rosły, choć dzięki pożyczkom od zagranicznych banków i wzrostowi światowych cen miedzi gospodarka miarowo polepszała się między rokiem 1976, a 1981. We wczesnych latach osiemdziesiątych kraj trawiła recesja, a dług zagraniczny znacznie wzrósł, ale pod ich koniec gospodarka ustabilizowała się. Konstytucja z 1981 roku gwarantowała wybory w 1989 roku, a w latach osiemdziesiątych pomimo sprzeciwu Pinocheta ponownie zaczęły formować się partie polityczne. W październiku 1988 roku elektorat głosował przeciwko wydłużeniu kadencji Pinocheta do 1997 r. W 1989 roku Patricio Aylwin Azócar, członek partii chrześcijańsko-demokratycznej, który przewodził koalicji 17 partii centrowych i lewicowych został wybrany w wyborach powszechnych na stanowisko prezydenta. Jednakże, zgodnie z napisaną przez wojsko konstytucją Pinochet pozostał dowódcą armii. Pod rządami Aylwina Chile ponownie zwróciło się w kierunku demokracji, gospodarka wzmocniła się, eksport się zwiększył, a dług obniżył.

W 1994 roku Eduardo Frei Ruiz-Tagle, syn poprzednika Allende, chadek i przywódca kolejnej centrolewicowej koalicji został prezydentem. Polityka wolnorynkowa Freia doprowadziła do potężnego napływu inwestycji zagranicznych. Pinochet ustąpił ze stanowiska w 1998 roku i został mianowany dożywotnim senatorem. Później w tym samym roku podczas swej wizyty w Londynie, Pinochet został aresztowany i przetrzymywano go z uwagi na to, że groziła mu ekstradycja do Hiszpanii w związku z zarzutami dotyczącymi działań jego represyjnego reżimu. Uwolniono go z przyczyn zdrowotnych i wrócił do Chile w marcu 2000 r. Spadające ceny miedzi, które pogarszał azjatycki kryzys ekonomiczny, spowodowały w Chile problemy gospodarcze i społeczne w 1998 i 1999 r. Ricardo Lagos Escobar pokonał w styczniu 2000 roku z niewielką przewagą Joaquína Lavína, z prawicowego Sojuszu dla Chile w drugiej turze wyborów. Lagos, kandydat koalicji chadecko-socjalistycznej stał się pierwszym prezydentem socjalistą od czasów Allende. Był umiarkowanym lewicowcem i stworzył gabinet składający się głównie z nieideowych technokratów.

Przemoc wojskowa czasów Pinocheta pozostaje nadal nie rozwiązanym problemem społeczeństwa chilijskiego. Pod rządami Lagosa dochodzenia karne w sprawie praw człowieka poszły dalej niż za jego dwóch poprzedników, ale nie z taką energią jakby chcieli tego lewicowcy i zwolennicy praw człowieka. W 2000 roku prokuratura wniosła zarzuty związane z prawami człowieka przeciwko Pinochetowi, ale zostały one oddalone w związku z jego problemami zdrowotnymi. W 2004 roku rozpoczęto nowe śledztwo w tej sprawie.Odkrycie w nim tajnych zagranicznych kont bankowych doprowadziło do wniesienia przeciwko Pinochetowi zarzutów uchylania się od płacenia podatków. Tym razem nie zostały one oddalone, ale śmierć Pinocheta w 2006 roku zakończyła wszystkie próby osądzenia go. Raport rządowy z 2004 roku na temat reżimu Pinocheta ujawnił stosowanie tortur i nielegalnego więzienia ludzi na szeroką skalę i sprawił, że chilijski kongres wcielił w życie program odszkodowań dla ofiar rządów wojska. Dodatkowo armia przyjęła zbiorową odpowiedzialność za pogwałcenia praw człowieka pod rządami Pinocheta. Od 2004 roku część byłych, wyższych rangą oficerów wojska w reżimie Pinocheta zostało uznanych za winnych przestępstw związanych z morderstwami i innymi naruszeniami praw człowieka, które nastąpiły po puczu.

W 2005 roku wprowadzono poprawkę do konstytucji, która ograniczała wpływ wojska na kraj i wzmacniała kontrolę władzy cywilnej nad nim, likwidując tym samym pozostałości po dyktaturze Pinocheta jakie zostały w dokumencie. Również w tym roku granica z Peru stała się źródłem napięcia międzynarodowego gdyż Peru zaczęło sobie rościć prawa do morskich łowisk, które kontrolowało Chile. Michelle Bachelet, socjalistka i minister obrony w rządzie Lagosa została w styczniu 2006 roku w drugiej turze wyborów wybrana na stanowisko prezydenta. Stała się ona pierwszą kobietą na tym stanowisku w Chile. Bachelet, kandydatka centrolewicowa, zdobyła ponad 53% głosów i pokonała konserwatywnego przedsiębiorcę Sebastiána Piñerę. Centrolewicowa koalicja zdobyła również większość w obu izbach chilijskiego kongresu.

W czerwcu 2006 roku w Chile doszło do masowych protestów w sprawie finansowania szkół średnich, a w czasie niektórych z nich doszło nawet do starć z policją. Również na początku 2007 roku odbyły się duże protesty w Santiago w sprawie zakłóceń, które powodował nowy system publicznych środków transportu. Państwo dość dobrze poradziło sobie z globalnym kryzysem finansowym i recesją lat 2008-2009, rząd użył rezerw finansowych uzyskanych dzięki boomowi na miedź z lat 2003-2008 do programu stymulacyjnego. Dwadzieścia lat rządów centrolewicowych dobiegło końca w 2010 roku gdy Piñera pokonał byłego prezydenta Freia Ruiz-Tagle’a, ich kandydata w drugiej, styczniowej turze wyborów.
W lutym 2010 roku państwo zostało dotknięte niszczycielskim trzęsieniem ziemi i znacznymi wstrząsami wtórnymi do jakich doszło w kolejnych tygodniach. Największe zniszczenia były w mieście Concepción i na terenach do niego przyległych, ale do znacznych szkód doszło również w Santiago i Valparaiso.

Na terenach przyległych do centralnego wybrzeża doszło również do tsunami. Trzęsienie ziemi pociągnęło za sobą setki ofiar, a szkody wyliczono na miliard. Około 220000 domów uległo zniszczeniu, a gałęziami przemysłu najbardziej dotkniętymi przez trzęsienie były winiarstwo i rybołówstwo. W połowie 2012 roku rząd Chile ocenił, że ukończono już trzy czwarte niezbędnej odbudowy.

Geografia

POŁOŻENIE I GRANICE

Chile to państwo o bardzo charakterystycznym kształcie. Leży między 17º a 56º szerokości południowej i 66º a 75º długości zachodniej. Żeby przemierzyć kraj z północy na południe trzeba pokonać aż 4300 km, za to podróż ze wschodu na zachód to w najwęższym miejscu zaledwie 90 km „spacerek”. Jest to najbardziej wydłużone państwo świata.Na północy graniczy z Peru, od północnego wschodu z Boliwią a od wschodu z Argentyną.

RZEŹBA I RÓŻNORODNOŚĆ

Chile to jeden z najbardziej zróżnicowanych pod względem krajobrazowym krajów na świecie. Znajdziemy tu ogromne lodowce, śnieżnobiałe słone równiny, najsuchszą pustynię na świecie, mnogość lasów, jezior i aktywnych wulkanów. Wybrzeże Pacyfiku zajmuje prawie 6,5 tys. km. Do Chile należy także wiele wysp. Najbardziej znana jest Wyspa Wielkanocna, która jest najdalej oddaloną od lądu stałego ( 3600 km ) zamieszkałą wyspą świata. Na wyspie można podziwiać ogromne skalne posągi. W jej pobliżu znajdują się archipelagi Juan Fernandez, Desveturadas i Sala y Gomez. Reszta wysp i wysepek zlokalizowana jest o odległości ok. 500-1000 km od wybrzeża. Chile kontynentalne to jednak przede wszystkim wspaniałe, wysokie góry. Tylko 1/5 kraju to teren równinny. Najwyższym szczytem jest Ojos del Salado ( 6880 m npm ), jest to jednocześnie najwyższy, czynny wulkan na ziemi.

POWIERZCHNIA , LUDNOŚĆ, STOLICA

Chile zajmuje obszar 756 950 km kw. W 15 regionach administracyjnych mieszka ok. 18 mln ludzi. Pięciomilionowa stolica kraju, Santiago, jest największym ośrodkiem gospodarczym, finansowym, kulturalnymi naukowym w kraju.

OBSZARY GEOGRAFICZNE

Na północy rozciąga się nabardziej sucha pustynia na świecie – Atacama, gdzie roczne opady deszczu nie przekraczają 100 mm. Przez całą długość kraju ciągną sie monumentalne Andy. W rejonach tzw. Małej Północy rdzenni mieszkańcy zajmują się hodowlą zwierząt domowych takich jak lamy i jaki oraz uprawą ziemi. Region ten bogaty jest także w surowce naturalne. W części środkowej, w Dolinie Środkowochilijskiej, mieszka najwięcej Chilijczyków. Tutaj zlokalizowane sa największe ośrodki przemysłowe. Na wybrzeżu klimat przypomina śródziemnomorski, w regionie tym są najbardziej znane nadmorskie kurorty. Los Lagos to kraina wielu jezior. Im bardziej na południe, tym warunki naturalne stają się coraz bardziej surowe. Region Patagonii należy do bardzo słabo zaludnionych obszarów. Krańce południowe to kraina ogromnych lodowców.

RZEKI I JEZIORA

Rzeki w Chile są krótkie i jest ich niewiele. Największa jest rzeka Loa, która płynie na długości 440 km. Najlepiej nawodniona jest część środkowa kraju, a rzeki na południu, chociaż bardzo krótkie, ze względu na ogromny przepływ wody, wykorzystywane są jako źródło pozyskiwania energii elektrycznej. Lago General Carrera to największe jezioro w Chile ( częściowo należy także do Argentyny ). To polodowcowe jezioro leżące w Patagonii jest najgłębsze w Ameryce Południowej ( 590 m ). Najbardziej znanym pojezierzem jest rejon Siedmiu Jezior ( Siete Lagos ). Ten bardzo popularny region turystyczny położony jest także częściowo w Argentynie.

Klimat

Chile jest wciśnięte pomiędzy dwie wielkie siły natury: Ocean Spokojny na zachodzie i wysokie szczyty Andów na wschodzie. Kraj położony jest w południowowschodniej części Ameryki Południowej i graniczy z Peru na północy, Boliwią na północnym wschodzie i Argentyną na wschodzie. Chile, z powierzchnią 756 096 kilometrów kwadratowych to siódme co do wielkości państwo w Ameryce Południowej.

Terytorium Chile kontynentalnego rozciąga się między 17°30`, 56°30` stopni szerokości południowej, począwszy od Altiplano i kończąc się na najbardziej wysuniętej na południe wyspie na archipelagu Ziemi Ognistej. Na mapie Chile wygląda ja długi, wąski pas ziemi o długości 4000 kilometrów i średniej szerokości 177 kilometrów. W najbardziej wysuniętym na północ regionie kraju przeważają Altiplano i pustynie, wliczając w to Atakamę, która jest najsuchszą na świecie. W regionie centralnym, dwa główne łańcuchy górskie, Kordyliera Nadbrzeżna i Andy, tworzą serię dolin wyściełanych wartkimi rzekami i mnóstwem ziemi uprawnej. Znajdujący się między 38°, a 41° szerokości południowej region południowy kraju, znany jest dużych jezior, wiecznie zielonych lasów i ośnieżonych wulkanów. W tym regionie znajdują ważne przejścia międzyoceaniczne takie jak Cieśnina Magellana, Kanał Beagle i Cieśnina Drake’a.

Z uwagi na kształt terytorium, Chile ma 4000 kilometrów linii brzegowej pokrytej rozległymi plażami i zwisającymi nad morzem strzelistymi klifami. Na wschodzie, równolegle do Pacyfiku znajdują się Andy, w których można znaleźć najwyższe szczyty całego masywu górskiego, wliczając wulkany Ojos del Salado (6893 metry), Llulaillaco (6739 metrow), Tres Cruces ( 6749 metrów) i Cerro Tupungato (6635 metrów).

W Chile z uwagi na jego znaczną rozciągłość występują rozmaite klimaty. Tłumaczy to położenie geograficzne Chile względem stref wysokiego ciśnienia, obecność frontu polarnego i wpływ morza. Innymi słowy klimat Chile jest kształtowany przez czynniki szerokości geograficznej, wysokości i rzeźby terenu.W centralnym regionie kraju szczyty Kordyliery Nadbrzeżnej zakłócają przepływ klimatu morskiego, a ściana jaką formują Andy zamykają dostęp wpływom kontynentalnym. Obecność morza, daje krajowi klimat przede wszystkim w stylu śródziemnomorskim z umiarkowanymi temperaturami i ich dużą dzienną amplitudą, co tworzy mgły i chłodne wiatry. Te ostatnie są w większym jeszcze stopniu produktem zimnego Prądu Humboldta.Region południowy jest bardziej wilgotny, występują w nim większe opady i niższe temperatury niż w regionie centralnym, podczas gdy północne Chile cechuje się suchym klimatem północnym, ciepłym w ciągu dnia i bardzo zimnym w nocy. Różnorodność klimatyczną można zaobserwować przez częstotliwość opadów, która staje się coraz bardziej wyraźna im bardziej na południe jesteśmy. Pora deszczowa występuje również w różnych okresach zależnie od regionu. Na Altiplano przybywa latem, a od regionu centralnego do Patagonii zimą.

Sytuacja jest identyczna jeśli chodzi o amplitudy temperatur. W regionach północnych i centralnych jest cieplej, a im bardziej na południe tym chłodniej. Chile ma cztery dobrze zarysowane pory roku. Wszystkie miasta Chile mają swoje najcieplejsze miesiące pomiędzy październikiem i kwietniem, a najchłodniejsze między majem, a wrześniem.

Klimat ze względu na region

Norte Grande („Duża Północ”, która jest położona między północną granicą, a równoleżnikiem 30º S, od miasta Arica do Vallenar): Ten teren charakteryzowany jest przez jego pustynny klimat, który znajduje swój największy wyraz w skrajnej suchości pustyni Atakama. Klimat różni się w zależności od położenia geograficznego: nabrzeża, zwykły (lub śródlądowy) i wysokiej pustyni. Ogólnie mówiąc region ten nie oferuje wiele jeśli chodzi o opady, z wyjątkiem okresu letniego na Altiplano, w związku z efektem „zimy Altiplano” i rzadkich przypadków w miastach nadbrzeżnych. Na wybrzeżu temperatury wahają się pomiędzy 15ºC a 25ºC. Na pustyni warunki są skrajne.

W ciągu dnia temperatury osiągają wartość między 30ºC a 50ºC, a w nocy mogą spaść do wartości między 0ºC do nawet -15ºC. Norte Chico („Mała Północ” między 26ºS, a 33º S, w przybliżeniu od miasta Vallenar do Illpel): W nim, z jego ciepłymi stepami i klimatem półpustynnym, co jest punktem przejściowym pomiędzy pustynnym klimatem północy i chłodnymi klimatami południa, występują nieregularne deszcze, które przede wszystkim przychodzą zimą. Na wybrzeżu regionu Coquimbo znaleźć można nadbrzeżny klimat stepowy, z większymi opadami niż Norte Grande. Wynika to ze znacznej wilgotności środowiska, która przejawia się w formie rzadkiej mgły i drobnego deszczu. W La Serenie, średnia roczna temperatura wynosi 14,7ºC.

W dolinach klimat ma mniejszą wilgotność środowiska i wyższe temperatury między 19ºC a 20ºC.
Region centralny (między 33º S, a 37º S, w przybliżeniu od miasta Illapel do Los Ángeles).W regionie centralnym Chile występuje klimat śródziemnomorski. W tej części kraju warunki klimatyczne są bardziej umiarkowane, łącząc w sobie znaczne opady i większy zasięg rozkładu deszczu. Deszcze padają zwykle zimą, a klimat jest suchy i umiarkowany latem. Pory roku są dobrze zarysowane w tej części kraju, z chłodną porą od maja do września i gorącą od października do kwietnia. Na nabrzeżu różnice są delikatniejsze, a w miastach położonych w głąb lądu takich jak Santiago pojawiają się bardziej skrajne zmiany, co najbardziej znane zimą (średnia temperatura to 8 stopni). Średnia temperatura latem to 20ºC, a najwyższa 30ºC.

Region południowy (między 37º S, a 41º S, w przybliżeniu od miasta Los Ángeles do archipelagu Chiloé): klimat na wybrzeżu i w głębi lądu w południowym Chile jest umiarkowany deszczowy, z częstymi opadami i temperaturami z zakresu umiarkowanych do chłodnych. Jest to klimat przejściowy pomiędzy regionem centralnym, a Patagonią. W miastach takich jak Concepción, czy Valdivia pada średnio 2600 mm deszczu rocznie. Im dalej na południe tym chłodniej i wilgotniej, w związku z niedużą odległością od Oceanu Spokojnego (klimat morski).

W Concepción, średnia temperatura latem wynosi 17ºC i pada niewiele deszczu (choć opady stają się częstsze między majem, a sierpniem). Temuco, Valdivia i Osorno są miastami deszczowymi z jeszcze bardziej zarysowanym klimatem śródziemnomorskim. W Chiloé są obszary, na których pada więcej niż 4000 mm deszczu rocznie. W regionie górskim temperatury są bardzo niskie i obficie pada śnieg. Patagonia Norte („Północna Patagonia”, między 41º S, a 46º 30„ S, zaczynając w przybliżeniu na szerokości miasta Puerto Montt, wliczając w to całą północną Patagonię, aż do miasta Cochrane): w tym regionie, z uwagi na jego znaczny rozmiar, występują znaczne wahania klimatyczne, na który wpływ ma głównie rzeźba terenu, morze i wiatry. W pobliżu Carretera Austral i regionu Aysén występuje chłodny klimat morski, z obfitymi opadami, silnymi wiatrami i dużą wilgotnością. Charakterystyka rzeźby terenu tworzy różnicę w klimacie pomiędzy wschodnim sektorem And Patagońskich, gdzie klimat jest tundrowy, mniej deszczowy i chłodniejszy (średnia temperatura to 7ºC w północnej części i chłodnym klimatem stepowym
w kierunku wschodnim, gdzie są mniej obfite opady, silniejsze wiatry, a zimą śnieg).
Patagonia Sur („Południowa Patagonia”, między 46º 15„ S, a 56º 30„ S, w przybliżeniu od Cochrane do Punta Arenas i Ziemi Ognistej): W tym najbardziej wysuniętym na południe regionie w centralnym obszarze kontynentu, niedaleko Punta Arenas dominuje chłodny klimat stepowy. Średnie roczne opady to 425 mm, które przejawiają się jako deszcze głównie wiosną i latem, a jako śnieg zimą. Wiatry są tutaj nieustanne, a latem i wiosną stają się bardziej porywiste, kiedy to osiągają średnią szybkość między 30, a 40 km/h, z maksymalną prędkością 100 km/h. Wiatry niemal całkowicie słabą w ciągu zimy. Średnia temperatura zimą to 2ºC, a latem 10,6ºC.

Kuchnia

Rozciągnięte wzdłuż południowoamerykańskiego wybrzeża Pacyfiku Chile jest państwem pełnym kontrastów. Różnorodność tą widać w chilijskie kuchni, w której widać liczne wpływy ludzi, którzy uczynili z Chile swój dom. Jest ona produktem geografii kraju. Kukurydza, ziemniaki, winogrona i inne produkty rolne pochodzą z żyznych dolin kraju, a świeże ryby i owoce morza z Pacyfiku.

Wpływy
Chilijskie jedzenie jest mieszanką pochodzącą od różnych grup etnicznych, które przez wieki osiedlały się w kraju. Ludność tubylcza już dawno temu uczyniła kukurydzę podstawą swych posiłków i dziś Chilijczycy ciągle używają jej dużo, formując ją w smakowite ciasta i placki. Największy wpływ na kuchnię chilijską miała kultura hiszpańska. Zarówno ona jak i składniki jakie wprowadzili w połowie XVI wieku Hiszpanie, miały silny wpływ na pewną ilość chilijskich specjalności. Wśród tych zagranicznych pokarmów były oliwki, winogrona, pszenica, przyprawy korzenne, wołowina, owce, świnie, mleko i ser. Imigranci z pierwszej dekady XIX wieku przywieźli ze sobą na kuchnię z Niemiec, Włoch, Wielkiej Brytanii i krajów Bliskiego Wschodu, których obecność kulturową można ciągle zobaczyć w potrawach w całym Chile.

Podstawowe pożywienie
Typowe chilijskie potrawy są solidne i sycące. Składają się na nie połączenia mięsa, owoców morza i warzyw, czasami używane jako nadzienie do pieczonej lub smażonej skórki. Empanadas są doskonałym przykładem kuchni Chile, jako iż te kluski ze smażoną wołowiną, cebulą i oliwkami są serwowane w całym kraju. Kolejnymi podstawami chilijskiej kuchni są cazuela de ave, gęsta potrawka z kurczakiem, ziemniakami i papryką, a także humitas, tubylczy przepis z utartej kukurydzy i smażonej cebuli zmielonej na papkę i ugotowanych w łusce kukurydzianej. Gdy pogoda się ociepla, Chilijczycy często jedzą na obiad ensalda chilena, sałatkę ze świeżej cebuli i pomidorów. Szeroko dostnępne owoce morza są kierowane do inspirowanych przez Hiszpan potraw takich jaki paella, czy krewetka marynowana w Chilijskiej salsie.

Napoje i desery
Chilijczycy zajmowali się produkcją lokalnego wina od blisko trzech stuleci. Dzisiaj wino jest ono dumą i radością Chilijczyków, którzy smakują się w winach wyprodukowanych w dolinie Maipo niedaleko Santiago. Chilijczycy dogadzają sobie również lokalną grappą zwaną pisco sour, które jest częstym aperitifem. Desery to kolejne ważne dopełnienie chilijskiego posiłku. Typowe chilijskie desery, to kolejna interpretacja hiszpańskich deserów takich jak tarta czy dulce de leche, są wykonane ze świeżych owoców (popularnym wyborem są karmelizowane jabłka, tarty owocowe i gruszki marynowane w czerwonym winie) albo z mleka i brązowego cukru.

Kultura jedzenia
W Chile posiłki są uznawane za chwilę dla rodzin, aby zebrać w domu i wspólnie przełamać chleb i skupiają się wokół pory lunchu, głównego posiłku w ciągu dnia. Chilijskie rodziny często jedzą na lunch dwa dania główne, np. cazuela de ave i owoce morza. Po porze lunchu następuje zwyczajowa sjesta, która jest taką świętością dla Chilijczyków, że sklepy w ciągu dnia zamykają się na około trzy godziny. Lżejszy, mniej czasochłonny posiłek, taki jak chleb zanurzony w pieprznym sosie z sałatką jest zarezerwowany na porę obiadową.

Tradycje
Chilijczycy podają słodki tort urodzinowy, lub torta de cumpleanos, podobny do tego serwowanego w wielu krajach zachodnich. Podobieństwa się na tym nie kończą. Ponieważ Chile jest w przeważającej mierze krajem katolickim Chilijczycy obchodzą Wigilię dużym rodzinnym posiłkiem. Po wspólnym pożywieniu się, rodziny zazwyczaj wymieniają się prezentami, podczas gdy dzieci pałaszują świąteczne ciasto z owoców i orzechów zwane pan de Pascua. Kolejną tradycją zapożyczoną z Europy jest picie przez wielu Chilijczyków ajerkoniaku w Sylwestra, a niektórzy w okolicach północy jedzą danie z soczewicy jako rytuał przynoszący szczęście w nowym roku.Poniżej znajdują się niektóre z najbardziej popularnych chilijskich potraw:
Empanadas – ten przepyszny smakołyk to zawijane ciastko wypełnione wszystkim od owoców po mięsa, czy sery. Jest to jeden z najpopularniejszych przysmaków chilijskich i nie możecie go przegapić podczas swojej wycieczki do Chile.
Bistec a lo Pobre – to jest popularna potrawa, na którą składa się stek serwowany ze smażoną cebulą i jajkami
Porotos Grandos – ta oparta na fasoli potrawa jest podgrzewana z kabaczkiem i kukurydzą
Curanto – ta popularna chilijska potrawa jest w rzeczywistości gotowana parę metrów pod ziemią w czymś co zasadniczo staje się wielkim szybkowarem. Danie to może składać się z wszystkiego, wliczając w to małże, mięso, ziemniaki, warzywa i ryby. Każda warstwa składników jest przykryta liśćmi rabarbaru i później cała potrawa jest otoczona wilgotnym workiem. Oczywiście wszystko to również można zrobić w zwykłym szybkowarze.
Completos – to bardzo dobrze znany hot dog z takimi przyprawami jak keczup, pomidory, musztarda, majonez, kapusta kiszona i awokado.
Ceviche – to przepyszny koktajl z owoców morza o smaku limety, który można zrobić ze wszystkiego, od samych ryb po pełną mieszankę owoców morza z krewetek, ostryg i małż.
Asado – to po prostu grill, który jest bardzo popularną metodą gotowania dużych ilości przepysznych kawałków mięsa.
Alfajores – ten popularny deser to kruche ciasteczka przełożone i oblane czekoladą
i karmelem.

Religia

W Chile, podobnie jak w pozostałych krajach kontynentu południowo-amerykańskiego, większość stanowią katolicy. To wyznanie deklaruje ponad 70% mieszkańców. Ok. 15% stanowią protestanci, a pozostali to żydzi, muzułmanie, świadkowie Jehowy, wyznawcy bahaizmu i bezwyznaniowcy. Bahaizm to stosunkowo młoda religia, wywodząca się z XIX Persji. W stolicy Chile,Santiago , powstała pierwsza w tej części świata świątynia bahaistyczna. Bahaiści głoszą jedność duchową wszystkich ludzi, wplatając w swoje obrzędy elementy chrześcijańskie, judeistyczne oraz islamskie

Wskazówki dla podróżnych

PRZELOTY MIĘDZYNARODOWE

Przeloty odbywają się samolotami rejsowymi z Warszawy z międzylądowaniem w jednym z europejskich portów lotniczych. Przelot z portu przesiadkowego do Santiago trwa 14 godzin. Dokładne informacje o godzinach przelotów i zbiórce znajdą Państwo w liście przewodnim, wysłanym do uczestników na dwa tygodnie przed terminem wycieczki.

RÓŻNICE CZASOWE

Różnica czasu między Polską, a Chile wynosi 6 godzin w okresie letnim i 7 w okresie zimowym.

MIEJSCOWA WALUTA

peso chilijskie (CLP ) = 100 centavo

1 USD = 560 pesos

W obiegu są monety o nominałach: 1, 5, 10, 50, 100, 500 pesos oraz banknoty : 500, 1000, 2000, 5000, 10000, 20000 ( banknot 20000 jest polimerowy ).

przykładowe ceny : woda 1,5l 480 peso, sok jabłkowy 1 l 550 peso, wino 0,75 l 1500 peso, tabliczka czekolady 1000 peso

Uwaga ! Przy cenie produktów pojawia się symbol $, co nie oznacza ceny w dolarach amerykańskich

KARTY PŁATNICZE

W Chile akceptowane są praktycznie wszystkie karty płatnicze i kredytowe takie jak VISA, MasterCard. Można nimi płacić powszechnie w sklepach, hotelach i w innych miejscach usługowych. Jeśli mamy kartę walutową w złotówkach, warto przed wyjazdem dowiedzieć się w swoim banku w sprawie prowizji przy płatnościach kartami, bo te mogą być dość wysokie.

CO WARTO ZE SOBĄ ZABRAĆ

W okresie chilijskiego lata, a więc między grudniem a lutym wystarczające są lekkie, przewiewne ubrania. Chłodniej jest od marca, a różnice między temperaturą w ciągu dnia i w nocy są znaczne. Okres pomiędzy majem a wrześniem cechuje się obfitymi opadami deszczu i temperatura spada poniżej 15 stopni Celsjusza.

BEZPIECZEŃSTWO

Chile jest krajem raczej bezpiecznym, podstawowym problemem policji są handlarze narkotyków i drobni złodzieje. Turyści powinni szczególnie uważać na swoje portfele, a najrozsądniej jest nie nosić przy sobie zbyt wiele gotówki czy cennej biżuterii. W hotelach bez problemu można zdeponować wartościowe przedmioty i pieniądze. Prosimy o zachowanie podstawowych środków ostrożności i kierowanie się zdrowym rozsądkiem.

ZDROWIE

Niektórzy turyści miewają kłopoty żołądkowe, związane ze zmianą klimatu i miejscowymi przyprawami. W stolicy kraju często występuje smog, co może powodować podrażnienie oczu, gardła i kaszel. Są to jednak dolegliwości przejściowe. Przed wyjazdem do Chile nie ma obowiązkowych szczepień. Zaleca się jednak profilaktycznie szczepienia przeciw tężcowi, błonicy, durowi brzusznemu, żółtaczce typu A i B oraz w zależności od indywidualnego ryzyka, przeciw wściekliźnie i kleszczowemu zapaleniu mózgu.

TELEFONY KOMÓRKOWE

Na terenie Peru działa sprawny system telefonii stacjonarnej oraz komórkowej. W większości kraju nie ma żadnego problemu z zasięgiem. Bez problemu na miejscu możemy kupić telefon lub kartę SIM. Internet jest ogólnie dostępny w większych miastach i nie jest drogi. W niektórych hotelach jest bezpłatny.

ELEKTRYCZNOŚĆ

Napięcie w sieci wynosi 220 V. Gniazdka elektryczne odpowiadają polskim wtyczkom.

HOTELE

W większości tras hotele ***/*****, pokoje standardowo z łazienkami, dostępną kawiarnią, restauracją, klimatyzacją, małą lodówką, sejfem, telewizją oraz dostępem do internetu.

POSIŁKI

Śniadania w hotelu, zazwyczaj w formie bufetu – łączenie kuchni europejskiej miejscowymi zwyczajami kulinarnymi, bogatymi w różnorodność smaków i zapachów. Bogactwo miejscowych owoców. Obiadokolacje w restauracjach lokalnych.

BAGAŻ

Ciężar bagażu nadanego przez jedną osobę w trakcie odprawy bagażowej nie powinien przekraczać 20 kg. Każdy podróżny może mieć przy sobie także bagaż podręczny, którego waga nie powinna przekraczać 5 kg, o wymiarach sześcianu nieprzekraczającego 50cm/40cm/20cm. Wszystkich podróżnych obowiązują przepisy dotyczące bagażu, m.in. zakaz przewozu towarów niebezpiecznych oraz przepisy celne i graniczne. Nie należy przewozić w bagażu przedmiotów potencjalnie niebezpiecznych jak np. nożyczki, pilniczki, aerozole, zapalniczki, zapałki.

UWAGA: Prosimy pamiętać o obowiązkowym zamknięciu bagażu na szyfr lub kłódkę oraz o jego podpisaniu (zarówno w trakcie przelotów międzynarodowych, jaki i w trakcie podróży na trasach wewnętrznych samolotem i pociągiem).

TRANSPORT

Najtańszym i najbardziej rozpowszechnionym środkiem transportu są autobusy. Wśród przewoźników panuje spora rywalizacja o klienta. Należy pamiętać, że wiele odcinków dróg w czasie podróży to trasy górskie, wąskie i niebezpieczne. Dlatego warto zapłacić drożej za bilet, ale podróżować w bardziej komfortowych warunkach. Komunikacja miejska jest całkowicie inaczej zorganizowana niż gdzie indziej. W Limie ulicami jeździ mnóstwo autobusów, do których wsiada się i z których wysiada się na żądanie. Nie ma żadnych przystanków ani rozkładów jazdy. Autobus zatrzymuje się, kiedy kierowca widzi machającego ręką przechodnia lub usłyszy, że ktoś chce wysiąść. Opłata pobierana jest wyłącznie gotówką przez konduktora, który jednocześnie informuje wszystkich zainteresowanych o trasie przejazdu. Wbrew pozorom system ten działa bardzo sprawnie. W miastach można także korzystać ze stosunkowo tanich taksówek, należy jednak wybierać tylko te, które są wyraźnie oznakowane.

Map