Kliknij ENTER aby wyszukać lub ESC aby wrócić do strony

Historia

Wczesna historia

W czasach prekolumbijskich tereny dzisiejszej Gwatemali zamieszkiwali Indianie, których korzenie sięgały jednej z najpotężniejszych cywilizacji starożytności – kultury Majów. Początki kolonizacji tego regionu przez Hiszpanów sięgają wczesnych lat dwudziestych XVI wieku. Pomimo ogromnej przewagi najeźdźców tubylcy podporządkowali się nowym panom dopiero po dwudziestoletniej walce. W XVIII wieku kolonię próbowali przejąć, bez powodzenia, Anglicy. Sztuka ta udała im się dopiero w następnym stuleciu, kiedy to oderwali od niepodległej już Gwatemali część wybrzeża, tworząc Honduras Brytyjski czyli dzisiejsze Belize. Gwatemala proklamowała niepodległość w 1821 roku, ale wkrótce potem znalazła się pod okupacją Meksyku. Ponownie suwerennym krajem stała się w 1839 roku, kiedy proklamowano Republikę Gatemali. Od samego początku powstał wyraźny spór pomiędzy liberałami i konserwatystami, dotyczący sposobu sprawowania władzy i charakteru młodego państwa.

Kontakty ze Stanami Zjednoczonymi

Koniec XIX wieku odnotowuje się wyraźnym wzrostem wpływów USA na gospodarkę kraju. Powstają liczne inwestycje, finansowane przez kapitał amerykański. Przekłada się to oczywiście na poziom życia mieszkańców. Tworzy się bogata klasa średnia ale zarazem także zwiększa się ilość ludzi żyjących na granicy ubóstwa. Wszelkie publiczne protesty są krwawo tłumione przez rządzących. W latach 30 i 40 XX wieku zaobserwować można tragiczne skutki dyktatorskich rządów generała Castanedy. Do głosu doszła armia, Indianie byli dyskryminowania, a gospodarka pogrążyła się w kryzysie.

Przełom polityczny

W 1944 nastapił kolejny przewrót wojskowy, po którym ogłoszono tzw. „rewolucję gwatemalską”. W roku 1945 ogłoszono nową konstytucję, zreformowano oświatę, prawo pracy i świadczenia socjalne. W latach 50-tych XX stulecia polityka skręciła jeszcze bardziej w lewo. Przeprowadzono reformę rolną i znacjonalizowano jeden z największych koncernów amerykańskich w kraju -United Fruit Co. Partia komunistyczna została zalegalizowana i Gwatemala nawiązała stosunki z blokiem krajów socjalistycznych, pozostających pod wpływem Związku Radzieckiego. W odpowiedzi konserwatyści przy pomocy USA przeprowadzili w 1954 roku nowy przewrót wojskowy. Armia rządziła aż do połowy lat 80-tych XX wieku. Przez cały czas w kraju trwała wojna domowa, gdyż pomimo ostrych represji, aktywnie działała partyzanka komunistyczna.

Okres stabilizacji politycznej

W 1986 roku za rządów prezydenta Victoresa przyjęto nową konstytucję i władze zapowiedziały powrót do rządów cywilnych. Pomimo złagodzenie represji w stosunku do opozycjonistów, armia sprawowała władzę aż do roku 1999. Wtedy wybory wygrał Gwatemalski Front Republikański i władzę objął prezydent Alfonso Portillo, który rozpoczął swe rządy od osądzenia wysokich oficerów, odpowiedzialnych za zbrodnie polityczne w poprzednich latach. Trzy lata później musiał odejść w niesławie, oskarżony o korupcję. Jego następca kontynuował proces cywilizacji rządów i liberyzacji gospodarki.

Czasy współczesne

Od roku 2012 prezydentem kraju jest Otto Perez Molina. W swoim orędziu szczególny nacisk położył na zwalczanie mafii narkotykowej. Wezwał do wspólnego działania przywódców pozostałych państw regionu. W walkę z kartelami i mafią zaangażował także poważne siły wojskowe armii gwatemalskiej. Znany jest z wielkiej religijności. Z jego inicjatywy wzrosły wpływy kościoła katolickiego w państwie.

Geografia

POŁOŻENIE I GRANICE

Gwatemala położona jest między 13° a 17° szerokości południowej i 88° a 92° długości zachodniej. Ten niewielki kraj ma dostęp do dwóch oceanów i leży w południowej części Ameryki Północnej. Odległość pomiędzy wysuniętymi najbardziej na północ i południe punktami wynosi 450 km, a ze wschodu na zachód 430 km. Graniczy od północy i zachodu z Meksykiem, od wschodu z Belize a od południa z Hondurasem i Salwadorem.

RZEŹBA I RÓŻNORODNOŚĆ

Ten niewielki kraj charakteryzuje się bardzo urozmaiconym ukształtowaniem powierzchni. Linia brzegowa nad Pacyfikiem jest wyrównana, kompletnie pozbawiona zatok czy półwyspów. Wspaniałe, rozległe plaże kuszą czystym, białym piaskiem. Zupełnie inaczej kształtuje się wybrzeże Zatoki Karaibskiej, gdzie ocean w wielu miejscach wdziera się w ląd, tworząc malownicze laguny, a wulkaniczny pył nadaje plażom charakterystyczny czarny kolor. Gwatemala leży na terenie sejsmicznym, wśród wielu wulkanów. Kilka z nich nadal jest aktywnych. Przez cały kraj przebiega część jednego z największych na świecie masywów górskich, Kordylierów. W paśmie Los Altos znajduje się najwyższy szczyt kraju, wulkan Tajumulco – 4220 m npm. Tereny nad Morzem Karaibskim i północna część kraju to tereny nizinne.

POWIERZCHNIA , LUDNOŚĆ, STOLICA

Gwatemala zajmuje obszar 108 890 km kw, na którym mieszka niecałe 14 mln ludzi. Stolicą kraju jest miasto Gwatemala. Metropolia została bardzo zniszczona przez trzęsienia ziemi na początku XX wieku i obecnie dużą część miasta stanowi nowa zabudowa. W stolicy mieszka ok. 1 mln obywateli.

OBSZARY GEOGRAFICZNE

Występują tu cztery główne regiony geograficzne : Wybrzeże Oceanu Spokojnego, Wybrzeże Morza Karaibskiego, część środkowa to obszar równinno-wyżynny, przechodzący w łańcuchy górskie i część północna, którą zajmuje Nizina Peten, region słabo zaludniony, pokryty dżunglą. Najludniejszy rejon to wybrzeże Pacyfiku i wyżyny w centralnej części. Administracyjne kraj podzielony jest na 22 departamenty. Ludność zajmuje się głównie rolnictwem, przeważa uprawa kawy, bananów i trzciny cukrowej. Rośnie tu także sapodilla. Sok otrzymywany z kory i owoców tego rzadkiego drzewa jest podstawowym składnikiem do wyrobu gumy do żucia. W Gwatemali należy poszukiwać początków kultury Majów. Na terenie kraju znajdują się liczne zabytki z czasów prekolumbijskich. Współcześni mieszkańcy pilnie strzegą niektórych swoich ceremoniałów i obrzędów, co niestety utrudnia poznanie kultury tej wspaniałej cywilizacji.

RZEKI I JEZIORA

Ze względu na klimat, charakteryzujący się dużą ilością opadów, w Gwatemali występuje bardzo bogata sieć rzek. Największa – Usumacinta, która uchodzi do Zatoki Honduraskiej, ma ponad 1200 km. W swoim środkowym biegu stanowi naturalną granicę z Meksykiem. Ponad 400 km mają rzeki Motagua, Lempa, Chixoy o Negro. W kraju znajduje się kilkadziesiąt jezoir . Największym z nich jest Izabal, jezioro pochodzenia tektonicznego o powierzchni 590 km kw.

Klimat

Gwatemala leży w zasięgu klimatu równikowego i porównikowego wilgotnego. W zależności od ukształtowania terenu temperatura rozkłada się piętrowo. Tereny położone najniżej charakteryzują się najwyższą średnią temperatur ( 23-27° ), bardziej umiarkowane są obszary na wysokości 600-1800 m n.p.m. ( 17-20°) i najzimniej jest najwyżej, tam temperatura nie przekracza 17 stopni. Wybrzeże Morza Karaibskiego ma gorący klimat równikowy, z porą deszczową od maja do grudnia. Tropikalne ulewy są gwałtowne i obfite, ale krótkotrwałe i nie wpływają na obniżenie temperatury. W Andach także występują silne deszcze. Związane to jest z występowaniem anomalii pogodowej, znanej jako El Nino. Słabnące nagle, wiejące od wschodu, pasaty powodują zahamowanie prądu oddolnego wód powierzchniowych oceanu. Wzrasta wilgotność i temperatura wody, co powoduje czasami katastrofalne w skutkach, opady w górach. Podnosi sie także temperatura powietrza, a to ma wpływ na zanikanie lodowców, z których zasilane są rzeki w całym kraju.

Roczny rozkład temperatury dziennej w stolicy kraju – mieście Gwatemala :

I – III

IV – VI

VII – IX

X – XII

23° – 27°

29° – 27°

27° – 26°

24° – 22°

Kuchnia

Najważniejszym posiłkiem dla mieszkańca Gwatemali jest śniadanie. Musi być obfite i sycące. Podstawowymi składnikami posiłku są : tortilla, jajko, czerwona fasola i banany. Miejscowa tortilla różni sie zasadniczo od tej najbardziej znanej, hiszpańskiej. W Gwatemali wypiekana jest z mąki kukurydzianej i pełni rolę pieczywa. W ogóle kukurydza jest podstawowym składnikiem miejscowej kuchni. Oprócz tej znanej, żółtej, spotykamy tu odmiany kukurydzy białej, czarnej, fioletowej i pomarańczowej. Wiele miejscowych dań wywodzi się z kuchni Majów, która opierała sie na kukurydzy, fasoli i chili. Dużą rolę odgrywaja także banany, które oprócz dodatku do wszelakich słodkości, serwowane są także z potrawami mięsnymi. Po śniadaniu należy koniecznie spróbować fantastycznych, egzotycznych owoców, takich jak : papaja, liczi, mango, ananasy, kokosy i avokado. Do najpopularniejszych dań obiadowych zalicza się chuchitos. Jest to mocno przyprawiony farsz mięsny w cieście kukurydzianym, zawinięty w liście kukurydzy, podawany z pomidorami. Duży wybór znajdziemy także jeśli chodzi o dania z ryb. Do miejscowych specjałów należy zupa z mlekiem kokosowym, owocami morza i bazylią. Wieczorami najpopularniejsze są catrachitas i enchilados. To rodzaj pierogów, oczywiście z mąki kurydzianej, nadziewanych serem z czerwoną fasolą lub mięsem mielonym z jajkami i kapustą. Są także potrawy związane z różnymi świętami. Na przykład w Dniu Wszystkich Świętych spożywa się fiambre. Jest to rodzaj sałatki, w skład której wchodzi ponad 50 składników.

Kuchnia gwatemalska jest podobna do meksykańskiej, ale nie jest tak pikantna i potrawy podawane są z dużo większą ilością warzyw. Chociaż kraj słynie z uprawy wspaniałych gatunków kawy, Gwatemalczycy piją kawę słabą i bardzo słodką. Pyszne za to są tzw. liquados czyli orzeźwiające napoje ze zmiksowanych owoców lub soków, zmieszane z wodą. Jest to wspaniałe uzupełnienie dla, sprzedawanych z ulicznych wózków, tortilli z czarną fasolą, pastą z awokado gaucamole i sosem pomidorowym. Najchętniej spożywanym alkoholem jest miejscowy rum.

Religia

Gwatemala jest krajem prawie w 100% chrześcijańskim. Ponad 60 % wiernych to katolicy, pozostali należą do protestantów. Wśród tych ostatnich zdecydowanie dominują zielonoświątkowcy. Pierwsi misjonarze krzewiący tę religię przybyli ze Stanów Zjednoczonych na poczatku XX wieku. W roku 1955 Gwatemalczycy założyli swój własny Kościół Księcia Pokoju i odcięli się od nurtu amerykańskiego. Odłam ten zyskał duże poparcie elit intelektualnych kraju. Spośród zielonoświątkowców wywodzi się wielu polityków, między innymi dyktator Jose Efrain Rios Montt, który był odpowiedzialny za śmierć dużej liczby przeciwników politycznych w czasach wojny domowej. Oprócz chrześcijan w Gwatemali mieszkają także wyznawcy judaizmu, islamu, świadkowie Jehowy, prawosławni i mormoni. W niektórych rejonach, szczególnie na wsiach, praktykuje się ciągle prastare zwyczaje i obrzędy Majów.

Wskazówki dla podróżnych

PRZELOTY MIĘDZYNARODOWE:

Przeloty odbywają się samolotami rejsowymi z międzylądowaniem w jednym z europejskich portów lotniczych. Całkowity przelot trwa około 17-22 godzin, jest to uzależnione od linii lotniczych. Dokładne informacje o godzinach przelotów i zbiórce znajdą Państwo w liście przewodnim, wysyłanym do Uczestników wycieczek.

RÓŻNICA CZASU:

Czas w Polsce wyprzedza czas w Gwatemali o 7 godzin w okresie zimowym i 6 godzin w czasie letnim.

WALUTA I JEJ WYMIANA:

Walutą obowiązującą w Gwatemali jest Quetzal (GTQ), który dzieli się na 100 centavos. Wymiany walut można dokonać w bankach i hotelach oraz na lotnisku.

1 USD = ok. 7,75 GTQ

Przykładowe ceny:

woda mineralna 1,5 l – 5 Q; piwo – 20 Q; litr mleka – 4Q;

KARTY PŁATNICZE:

W hotelach oraz w większości dużych sklepów honorowane są międzynarodowe karty płatnicze takie jak np. Visa czy MasterCard. Bankomaty są dostępne w dużych miastach. Natomiast wybierając się na wycieczkę poza teren dużych miast należy mieć ze sobą odpowiednią ilość gotówki.

CO ZABRAĆ ZE SOBĄ:

Ubrania – powinny być dostosowane do terminu i trasy wycieczki (klimat).

Wygodne obuwie.

Okrycie głowy oraz okulary przeciwsłoneczne dla ochrony przed słońcem.

Strój przeciwdeszczowy.

Podstawowe leki najczęściej używane w domu.

BEZPIECZEŃSTWO:

Gwatemala jest krajem bezpiecznym dla obcokrajowców. Powinno się jednak zachować podstawowe środki ostrożności i korzystać ze zdrowego rozsądku. Lepiej nie zostawiać przedmiotów wartościowych w pokoju hotelowym podczas nieobecności. Dobrze jest skorzystać z hotelowego sejfu, jeśli jest taka możliwość.

TELEFONY KOMÓRKOWE:

W Gwatemali coraz prężniej rozwija się sieć telefonii komórkowej i stacjonarnej. Bez większych problemów powinniśmy się dodzwonić do Polski. Można również skorzystać z telefonów w hotelu. Kawiarenki internetowe są dostępne w większych miastach Gwatemali.

ELEKTRYCZNOŚĆ:

Napięcie prądu elektrycznego w Gwatemali wynosi 120V/60Hz. Wtyczki amerykańskie (dwa, płaskie pionowe bolce). Konieczność posiadania transformatora.

HOTELE:

W większości tras hotele o standardzie ***/****, pokoje standardowo z łazienkami i klimatyzacją.

POSIŁKI:

Śniadanie w hotelu, zazwyczaj w formie bufetu. Lunch i kolacja serwowane są w restauracjach poza hotelem lub w hotelu – kuchnia lokalna.

BAGAŻ:

Ciężar bagażu nadanego przez jedną osobę w trakcie odprawy bagażowej nie powinien przekraczać 20 kg. Każdy podróżny może mieć przy sobie także bagaż podręczny, którego waga nie powinna przekraczać 5 kg, o wymiarach sześcianu nieprzekraczających 50cm/40cm/20cm. Wszystkich podróżnych obowiązują przepisy dotyczące przewozu bagażu, m.in. zakaz przewozu towarów niebezpiecznych oraz przepisy celne i graniczne. Nie należy przewozić w bagażu podręcznym przedmiotów potencjalnie niebezpiecznych jak np. nożyki, pilniczki, aerozole, zapalniczki, zapałki.

UWAGA: Prosimy pamiętać o obowiązkowym zamknięciu bagażu na szyfr lub kłódkę oraz o jego podpisaniu (zarówno w trakcie przelotów międzynarodowych, jak i w trakcie podróży na trasach wewnętrznych samolotem i pociągiem).

TRANSPORT:

Przejazdy na terenie Gwatemali odbywają się autokarami lub mikrobusami, w zależności od grupy. Popularnym środkiem lokomocji są tzw. chicken busy – komunikacja autobusowa przeznaczona dla lokalnej społeczności.

ZDROWIE I SZCZEPIENIA:

Udając się do Gwatemali nie musimy poddawać się żadnym obowiązkowym szczepieniom. Jedynie w szczególnych przypadkach zalecane są szczepienia na błonicę/tężec oraz wirusowe zapalenie wątroby typu A i B (WZW A oraz WZW B).

 

Map