Nasze wycieczki do Wietnamu

Historia

Wietnamczycy są potomkami wędrownych plemion indonezyjskich i mongolskich z Chin. Według mitologii, pierwszym władcą Wietnamu był Hung Vuong, który założył państwo w 2879 r. p.n.e. Chiny rządziły krajem, znanym wtedy jako Nam Viet, jako swoim lennikiem od 111 r. p.n.e., aż do XV wieku. Była to era ekspansji narodowościowej. Kambodżanie zostali wyparci z południowej części dzisiejszego Wietnamu.

Sto lat później, jako pierwsi z Europy dotarli tu Portugalczycy. Francja ustanowiła swoje wpływy na początku XIX wieku. W ciągu 80 lat podbiła trzy regiony, na które podzielone było państwo – Kochinchinę na południu, Annam w części środkowej i Tonkin na północy.

Francja po raz pierwszy zjednoczyła Wietnam w 1887 roku. Stworzona została generalna gubernia. Następnie nawiązano pierwsze fizyczne połączenia między północą i południem, w postaci systemu dróg i trakcji kolejowych. Jednak nawet na początku II wojny światowej pomiędzy tymi trzema regionami istniały wewnętrzne różnice. Japonia przejęła bazy wojskowe w Wietnamie w 1940 roku. Popierająca Vichy francuska administracja utrzymała się aż do 1945 roku. Ho Chi Minh, komunistyczny przywódca weteran, zorganizował ruch niepodległościowy znany jako Viet Minh. Chciał wykorzystać zamieszanie związane z osłabieniem wpływów Francuzów w regionie. Pod koniec wojny zwolennicy Ho przejęli Hanoi i zadeklarowali republikę, która jednak utrzymała się bardzo krótko. Jej koniec nastał wraz z przybyciem sił francuskich w 1946 roku.

Paryż zaproponował jednolity rząd w ramach Unii Francuskiej, na czele którego stanąć miał dawny wietnamski cesarz, Bao Dai. Kochinchina i Annam zaakceptowały propozycję, a Bao Dai został ogłoszony cesarzem całego Wietnamu w 1949 roku. Ho i Viet Minh odmówili swojego poparcia. Rewolucja w Chinach dała im zewnętrzną pomoc, której potrzebowali do prowadzenia wojny przeciwko francuskim i wietnamskim oddziałom, uzbrajanym głównie przez Stany Zjednoczone, które obawiały się komunistycznej ekspansji Zimnej Wojny.

Wietnam dzieli się na Północ i Południe. Ameryka przystępuje do wojny.

Gorzka porażka 5 maja 1954 roku w Dien Bien Phu w północno-zachodnim Wietnamie przerwała francuską kampanię wojskową i zakończyła się podziałem Wietnamu. Na nowym Południu Ngo Dinh Diem, premier podległy Bao Dai, usunął monarchę z tronu w 1955 i mianował się prezydentem. Diem wykorzystał silne wsparcie ze strony USA do stworzenia autorytatywnego reżimu, który stłumił wszelką opozycję. Nie mógł jednak zniszczyć popieranego przez Północ komunistycznego ruchu Wietkong.

Potyczki przerodziły się w wojnę na pełną skalę, w którą coraz bardziej angażowały się Stany Zjednoczone. Militarny zamach stanu, w opinii wielu zainspirowany przez USA, usunął Diema 1 listopada 1963 roku. Nastąpił po nim kalejdoskop rządów wojskowych. Najbardziej zacięte walki tej wojny miały miejsce we wczesnym roku 1968, podczas wietnamskiego Nowego Roku, czyli święta Tet. Choć tak zwana „Ofensywa Tet” skończyła się dla Północy porażką, jej psychologiczny wpływ zmienił przebieg wojny.

Bombardowania prowadzone przez Amerykanów i inwazja na Kambodżę w lecie 1970 roku, która miała na celu zniszczyć istniejące tam bazy Wietkong, zakończyły większy udział Stanów w walkach. Większość oddziałów amerykańskich została wycofana do połowy 1971 roku, kiedy to Stany Zjednoczone przeprowadziły intensywne naloty bombowców na Szlak Ho Chi Minha – kluczową linię zaopatrzenia w Północnym Wietnamie. W roku 1972 odbyły się sekretne negocjacje pokojowe prowadzone przez sekretarza stanu Henry’ego A. Kissingera. Porozumienie pokojowe zostało podpisane w Paryżu 27 stycznia 1973.

Prezydent Wietnamu Południowego Thieu ustąpił 21 kwietnia, po czym zbiegł. Generał Duong Van Minh, nowy prezydent, skapitulował Sajgon 30 kwietnia, zakańczając tym samym wojnę, która pochłonęła 1,3 miliona ofiar wietnamskich i 58 000 amerykańskich.

Dalszy ciąg sporów o granicę z Kambodżą

W 1997 roku pomiędzy Wietnamem, a Kambodżą nasilił się spór o granice. Również poprzedni sprzymierzeniec, Pekin, oskarżył Wietnam o prześladowanie obywateli chińskiego pochodzenia. Pekin odciął wszelką pomoc i wycofał 800 swoich fachowców.

Hanoi było zajęte wojną z Kambodżą. 60 000 wietnamskich żołnierzy najechało na ten kraj i obaliło komunistycznego lidera Pol Pota i jego popierający Chiny reżim. Na początku roku 1979 Wietnam prowadził wojnę na dwóch frontach: bronił swojej północnej granicy przed inwazją Chin oraz utrzymywał swoją armię w Kambodży. Armia ta wciąż walczyła z partyzantami Pol Pota- Czerwonymi Khmerami. Zarówno marksistowska polityka Hanoi, jak i postępujące przez lata walki zniszczenie infrastruktury kraju, zdewastowały gospodarkę Wietnamu. Sytuacja zaczęła się poprawiać w roku 1986 w wyniku doi moi (gospodarczej odnowy), mającej na celu ograniczoną prywatyzację. Wietnamskie oddziały zbrojne zaczęły limitowane wycofania z Laosu i Kambodży w 1988 roku. Wietnam wspierał kambodżańskie porozumienie pokojowe podpisane w październiku 1991.

Poprawa stosunków ze Stanami zjednoczonymi wraz z reformami wietnamskiej gospodarki

W lutym 1994 roku Stany Zjednoczone zniosły embargo na handel z Wietnamem, które obowiązywało od początku zaangażowania USA w wojnę. Pełne stosunki dyplomatyczne między państwami zostały ogłoszone w lipcu 1995 roku. W kwietniu 1997 z USA podpisana została umowa dotycząca spłaty 146 milionów dolarów długu wojennego zaciągniętego przez rząd Wietnamu Południowego. W kolejnym roku państwo rozpoczęło kampanię mającą na celu wyeliminowanie nieefektywnych biurokratów i ułatwienie procesu akceptacji dla bezpośrednich inwestycji zagranicznych.

Wysiłki skupionych na reformach gospodarczych urzędników udaremniała rządząca krajem Partia Komunistyczna. Jednak w kwietniu 2001 roku postępowy Nong Duc Manh został mianowany generalnym sekretarzem Partii Komunistycznej, zastępując na tym stanowisku Le Kha Phieu. Nawet z reformatorem na czele partii, zmiany były powolne i ostrożne.

W listopadzie 2001 roku, wietnamskie zgromadzenie narodowe zatwierdziło porozumienie handlowe, które otworzyło rynki amerykańskie dla wietnamskich dóbr i usług. Cło na produkty wietnamskie spadło do około 4% z wcześniejszego poziomu, sięgającego nawet 40%. W zamian Wietnam otworzył swoje rynki dla zagranicznej konkurencji.

Rząd podkreślił swoje wysiłku w kierunku wytępienia korupcji i przestępczości, gdy w czerwcu 2003 roku skazał szefa grupy przestępczej Truong Van Cama, znanego jako Nam Cam. Razem z 155 innymi oskarżonymi otrzymał on wyrok śmierci. Został stracony w czerwcu 2004 roku.

W 2005 roku premier Phan Van Khai odbył wizytę w USA, jako pierwszy wietnamski przywódca od zakończenia wojny wietnamskiej. Spotkał się z Prezydentem Bushem i kilkoma przywódcami biznesowymi, w tym prezesem Microsoftu Billem Gatesem.

Geografia

Wietnam położony jest na południowo-wschodnim krańcu Półwyspu Indochińskiego. Rozciąga się na powierzchni około 331 690 kilometrów kwadratowych. Granice Wietnamu stanowią: Zatoka Tonkińska, Zatoka Tajlandzka, Morze Południowochińskie, Chiny, Laos i Kambodża. Niezwykłą cechą geografii Wietnamu jest jego linia brzegowa w kształcie litery S, która ma długość 3 260 kilometrów.

Ukształtowanie terenu kraju można podzielić na cztery części, od nierównych gór po bagniste, żyzne równiny. Od południa kraj oblewa Zatoka Tajlandzka, na wschodzie znajduje się Region Delty Rzeki Czerwonej. Chiny położone są na północ od Wietnamu. Przy granicy z Chinami znajdują się wysokie góry, z najwyższym szczytem Wietnamu, sięgającym 3143 m n.p.m. Phan Xi Păng (Fansipan).

Tropikalne niziny, wzgórza, gęsto porośnięte lasem wyżyny i delty rzek to niektóre z głównych cech geografii Wietnamu. Region Delty Rzeki Czerwonej to trójkątny, gęsto zaludniony obszar o powierzchni 3 000 kilometrów kwadratowych. Z związku z położeniem zaledwie 3 km powyżej poziomu morza, cały obszar delty jest często zalewany.

Topografia

Jak na relatywnie mały kraj, mniej więcej rozmiaru Włoch, ukształtowanie terenu jest niezwykle różnorodne i złożone.

Składają się na nie: duży łańcuch górski na północnym-zachodzie (odgałęzienie Himalajów), mocno zalesione wyżyny, rozległe obszary wapienne z kilkoma krasowymi krajobrazami, wzniesiony centralny płaskowyż, dwie rozległe delty rzek i tysiące wysp przybrzeżnych.

To wszystko z jednej strony sprawia, że życie mieszkańców jest trudne, bowiem 70% ludności wciąż uprawia ziemię. Z drugiej strony cieszy to turystów, którzy mogą podziwiać zróżnicowane krajobrazy.

Uwagę fotografów przyciągają piękno naturalnych krajobrazów i sposoby w jakie ludzie zaadaptowali ziemię na potrzeby rolnictwa: układające się w szachownice, intensywnie zielone pola ryżowe, powodujące zawrót głowy tarasy górskie, plantacje herbaty i kawy, pola ananasów i papryki, solniska, wały przeciwpowodziowe i kanały osuszające.

Z punktu widzenia zwiedzającego, takie geograficzne zróżnicowanie stanowi część atrakcyjności Wietnamu. Lodowate strumienie górskie i wrzące źródła mineralne, strome ściany skalne rzucające wyzwanie nawet najlepszym wspinaczom, głębokie jaskinie i podziemne rzeki, z których wiele jest niezbadanych, spokojne słodkowodne jeziora, plaże z białym piaskiem – Wietnam ma to wszystko i jeszcze więcej.

Biozróżnicowanie

Różnorodność fauny, flory oraz gatunków morskich umieszcza Wietnam w pierwszej dziesiątce krajów o największym biozróżnicowaniu. Rozległe parki narodowe, lasy i morskie strefy brzegowe są domem niektórych z najbardziej zagrożonych wyginięciem gatunków na świecie. Często występują one tylko w Wietnamie. Słonie, tygrysy, nosorożce, niedźwiedzie czarne, lamparty, dzikie bizony, małpy naczelne, pytony i krokodyle to niektóre z większych gatunków wciąż żyjących na odległych obszarach.

Kilka lasów i obszarów podmokłych Wietnamu jest bogato zasiedlone przez ptactwo, w tym wiele rzadkich gatunków.

Do wodnych i półwodnych gatunków należą duże pelagiczne ryby i ssaki, takie jak delfiny, rekiny, płaszczki i okazjonalne wieloryby. Żółwie i dugonie odwiedzają niektóre z odleglejszych wysp na południu. Koralowe i brzegowe gatunki roślin, takie jak namorzyny i trawy morskie, są spotykane w wielu miejscach.

Flora różni się od rododendronów i drzew liściastych na górzystej północy, poprzez kaktusy i sosny w suchych obszarach centralnych, winorośle, egzotyczne orchidee i prastare drzewa w pierwotnych latach, oraz bujne palmy i owoce na tropikalnym południu.

Klimat

Położony w Azji Południowo-Wschodniej Wietnam doświadcza wszystkich rodzajów warunków klimatycznych w różnych częściach kraju. Klimat w Wietnamie różni się znacznie w zależności od miejsca z uwagi na różnice w szerokości i długości geograficznej oraz wariacje w ukształtowaniu terenu: od nisko położonych nizin brzegowych po sięgające 4 000 metrów wierzchołki gór. Północna część kraju należy do strefy klimatu umiarkowanego, część południową cechuje klimat tropikalny.

Ze względu na zróżnicowanie klimatyczne pogodę w Wietnamie kontrolują dwa monsuny, suchy i mokry. Na północy kraju pogoda jest chłodna i sucha od listopada do kwietnia, a od maja do października gorąca i deszczowa. Północna część rozciągająca się od Hai Van Pass w kierunku północnym doświadcza wszystkich czterech pór roku: wiosny, lata, jesieni i zimy. W Południowym Wietnamie pora sucha trwa od listopada do kwietnia, a mokra od maja do października lub listopada. W centralnej części Wietnamu od brzegowych równin po położone w głębi wyżyny, klimat jest zróżnicowany.

Jako że środek roku zazwyczaj bywa cieplejszy i bardziej wilgotny niż na południu, podobnie zima jest tam chłodniejsza w czasie pory suchej od listopada do marca. Na północy średnia temperatura sięga 27 stopni Celsjusza, a na południu 21 stopni Celcjusza. Roczny opad deszczu w Wietnamie sięga od 1200 do 300 centymetrów. Jednakże czasem wietnamski klimat staje się nieprzewidywalny. Kraj czasem doświadcza zawirowań pogodowych, głównie na obszarach brzegowych, w okresie od lipca do listopada. W tych regionach istnieje prawdopodobieństwo uderzeń tajfunów, których skutki bywają niszczycielskie. W Wietnamie zdarzają się sporadycznie zagrażające życiu i rolnictwu powodzie i susze.

Najlepszy czas aby zwiedzać Wietnam:

Do Wietnamu można podróżować cały rok, jednak lepiej unikać okresu od czerwca do sierpnia, czyli pory mokrej, uważanej za najgorętszą i najbardziej wilgotną część roku. Najlepszą porą na zwiedzanie Hanoi jest okres pomiędzy grudniem a lutym, kiedy północny Wietnam jest chłodny i często mglisty.

Ludność

Wietnam jest państwem wielonarodościowym. Jest ojczyzną dla około 54 różnych narodów. Jednak około 90% populacji stanowią Wietnamczycy, pozostałe 10% ludności Wietnamu tworzą różne grupy etniczne, w tym około 1,2 miliona Chińczyków.

Rozciągający się na obszarze około 331 690 kilometrów kwadratowych Wietnam ma populację liczącą ponad 83 535 576 osób. Pod względem wielkości populacji Wietnam jest pierwszym krajem w Azji Południowo-Wschodniej, siódmym w regionie Azja-Pacyfik i dwunastym na świecie.

Najgęściej zaludnionym obszarem kraju jest Region Delty Rzeki Czerwonej, na którym skupia się ponad 75% populacji Północnego Wietnamu. Innym istotnie zaludnionym regionem jest Region Delty Mekongu, skupiający prawie połowę populacji południowej części kraju.

Religia

Religie obecne w Wietnamie to buddyzm (który jest mieszanką taoizmu i form konfucjanizmu), chrześcijaństwo (katolicyzm i protestantyzm), islam, kaodaizm i ruch religijny Hao Hao. Chociaż Wietnam jest krajem komunistycznym, panuje tam swoboda religijna. Obecnie 70% populacji stanowią buddyści z wyznania, lub też ludzie których myślenie i zachowanie podlega filozofii tej religii. Buddyzm pojawił się w Wietnamie w II wieku, a protestantyzm i katolicyzm w wieku XVII. Katolicy stanowią jednak tylko 10% ludności i zajmują diecezje od Bui Chu do Phat Diem w północnej prowincji Ninh Binh, a na południu od Ho Nai po Bien Hoa w prowincji Dong Nai.

Protestanci zajmują natomiast regiony centralnych wyżyn. Wyznawcy islamu zamieszkują głównie centralne wybrzeże Wietnamu. Większość z nich pochodzi z etnicznej grupy mniejszościowej Czamów. W kraju sporą część wyznawców ma również obecna od 1936 roku wietnamska religia kaodaizm. Jej wyznawcy żyją na południu Wietnamu, blisko głównej świątyni kaodaistycznej Tay Ninh. Ugrupowanie religijne Hao Hao, które pojawiło się Wietnamie w roku 1939 zrzesza swoich wyznawców głównie w północno-zachodniej części kraju.

Kuchnia

Choć dania kuchni wietnamskiej stają się coraz bardziej znane na całym świecie, dzięki restauracjom obecnym w wielu krajach, żadne jedzenie wietnamskie przyrządzone poza granicami kraju nie może się równać pod względem smaku czy jakości temu przyrządzanemu na miejscu. Pokrótce, kuchnia wietnamska oparta jest głównie na daniach z ryżu uprawianego na wodnych polach ryżowych w całym kraju. Dania zróżnicowane są od codziennych prostych posiłków, aż po najbardziej złożone dania stworzone dla króla. Kuchnię cechują równowaga pomiędzy świeżymi ziołami i mięsami, jak również selektywne użycie przypraw zapewniające uzyskanie wspaniałych smaków. Wietnamskie jedzenie może uchodzić za jedno z najzdrowszych, a zarazem najbardziej wykwintnych na świecie.

Przyprawy i składniki

Składniki dań w Wietnamie odzwierciedlają geografię i klimat kraju. Ryż (uprawiany na wodnych polach ryżowych w całym kraju) jest głównym źródłem skrobi używanym w codziennych posiłkach. Wytwarza się z niego różne rodzaje ciast i makaronów. Poza licznymi wegetariańskimi daniami buddyjskimi, większość dań wietnamskich to połączenie różnorodnych warzyw, ziół i mięs.

Do popularnych ziół należy trawa cytrynowa. Z mięs najczęściej jada się wieprzowinę, wołowinę, kurczaka, krewetki oraz różne rodzaje ryb. Jagnięcina, kaczka, inne ptaki, a nawet psy i inne dzikie zwierzęta są również używane, jednak w mniejszym stopniu. Sosy sojowe i rybne są używane zarówno do przyprawiania, jak i w formie dipów do prawie każdego dania. Orzechy ziemne mają również szerokie zastosowanie w wietnamskiej kuchni.

Wietnamczycy przyrządzają swoje jedzenie na różne sposoby: smażą w głębokim tłuszczu, podsmażają w woku, gotują w wodzie lub na parze. W odróżnieniu do Chińczyków, obywatele Wietnamu używają do gotowania minimalnych ilości oleju. Starają się zatrzymać jak najwięcej ze świeżości i naturalnego smaku jedzenia.

Jedzenie trzech regionów

Jak wszystko inne, jedzenie w Wietnamie również różni się w zależności od części kraju. Na północy używa się sosu sojowego, sosu rybnego i sosu z krewetek, a dania są często podsmażane.

Panuje tam ostrzejsza pogoda, a rolnictwo jest mniej rozwinięte niż na południu. Używa się tam więc mniej mięsa, ryb i warzyw. Czarny pieprz (zamiast chili) nadaje daniom ostrość. Smaki są wyraźne i mniej słodkie, jednak bardziej słone niż w innych regionach.

Wietnam środkowy wyróżniają jego ekstremalne przyprawy i kolory jedzenia. Kuchnia miasta Hue podlegała wpływom królewskiej kuchni, tworzonej kiedyś dla monarchów. Kładzie ona nacisk na jakość i ilość – posiłek składa się z wielu złożonych dań serwowanych w małych porcjach.

Kuchnia południowej części kraju ma mocne wpływy kambodżańskie, tajskie i chińskie (w związku z handlem i imigrantami). Mieszkańcy południa preferują smaki słodkie (uzyskiwane dzięki dodatku cukru lub mleczka kokosowego) i ostre (używa się papryczek chili).

Z tej części kraju wywodzą się suszone ryby i rybne sosy. Preferuje się tutaj owoce morza, proste metody przyrządzania posiłków oraz większe lub mniejsze przystawki.

Zwyczaje

W efekcie wpływów chińskich, w Wietnamie używa się pałeczek i łyżek. Wiele dań (na przykład ciasta) zawija się w liście bananowca lub liście kokosowe. W przypadku jedzenia w towarzystwie osób starszych, młodsi Wietnamczycy zawsze proszą starszych, by jedli pierwsi.

Typowy posiłek rodzinny

Typowy wietnamski posiłek (obiad lub kolacja) zawiera ryż gotowany na parze, zupę jedzoną z ryżem, danie mięsne lub rybne i danie wegetariańskie (smażone w woku lub gotowane).

Wietnamczycy nie podają osobnych porcji. Całe jedzenie stawia się pośrodku. Każdy członek rodziny ma małą miskę i pałeczki, którymi nabiera sobie jedzenie ze stołu w czasie posiłku.

Map